Girişimcilikte Mülkiyet Hakları ve Girişimcilerin Vergisel Yükümlülükleri

Özet

Çalışmada fikri mülkiyet hakları; sınai mülkiyet hakları ve telif hakları olmak üzere iki aşamada incelenmiştir. Fikri haklar alanında çalışma yürüten yerli ve uluslararası kuruluşlar, özellikleri ile birlikte verilmiştir. Sınai Mülkiyet Haklarının nasıl korunabileceğine yer verilmiştir. Ayrıca son olarak Girişimcileri vergisel yükümlülükleri ve üstlendikleri birtakım sorumluluklardan da bahsedilmiştir.

Giriş

Çalışmadaki tanımlar ve bilgilerin kısa, net ve anlaşılır olması için özen gösterilmiştir. Derleme şeklinde hazırlanmış olan çalışmanın içerdiği konular özetlenerek açıklanmıştır.

Son olarak da sonuç bölümü ile konu hakkındaki fikirlerden bahsedilmiştir.

Fikri Mülkiyet Hakları

Bu bölümde, şirketler üzerinden bahsettiğimiz hatalı davranışları değerlendirip, fikri mülkiyet haklarının küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin iş yapış biçimlerindeki önemini ele alacağız. Yenilik yapılan alanlarda fikri mülkiyet haklarının ne gibi faydalar sağlayabileceğine değinip, yalnızca hukuki alanda değerlendirmeden, işletmenin ölçeğini işin içine katmadan, yönetim işinden sorumlu kişiler ve işgörenlerin iş yapış biçimleriyle ilgili önemli noktalar içerebileceğini aktaracağız.

Fikri Mülkiyet Hakları Nelerdir?

Fikri haklar iki ana başlıkta incelenmektedir:

1. Sınai Mülkiyet Hakları

2. Telif Hakları

Fikri Haklar Alanında Çalışmalar Yürüten Kuruluşlar

WIPO

WTO

EUIPO

TÜRKPATENT

Teknoloji Transfer Platformu

Kültür Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü

Sınai Mülkiyet Hakları Nasıl Korunur?

Sınai mülkiyet hakları, icadı yapan kişilerin ve tasarımını yapanların haklarını muhafaza ederek güven duygusu aşılamayı hedefler.

Sınai mülkiyet hakları sadece bulunduğu ülke içerisinde geçerlidir. Bunun ile birlikte bazı bölgesel koruma sistemlerinin olduğunu da belirtebiliriz.

Ülkemizde sınai mülkiyet haklarını muhafaza edebilmek adına ilgili haklar konusunda tescil ile ilgili başvurular yapılmalı ve bu süreçler yerine getirilmelidir. Sınai mülkiyet hakları ancak tescil ile muhafaza edilebilir.

Bununla birlikte, diğer devletlerde aynı hakların muhafaza edilmesini sağlamak için, o ülkelerde de tescil süreçleri uygulanmalıdır. Aynı şekilde faklı devletlerdeki hak sahipleri de haklarını ülkemizde kurmak isterlerse, burada tescil başvurusu oluşturmaları gerekmektedir. Bu başvuru isteğindeki kişiler için uluslararası tescil sistemleri gerekli kolaylıkları sağlamaktadır.

Patent ve Faydalı Model

- Yeni bir icat olmalı

- Sanayiye entegre edilebilir olmalı

- Yapılış şeklinin uzmanlar tarafından tam olarak bilinememesi gerekmektedir.

Eğer tekniği bilinen bir icat ise, buna faydalı model denir.

Patentlenemeyecek birtakım icatlar vardır. Bunlar şu şekilde maddelendirilebilir:

- Toplumsal düzeni zedeleyecek ve ahlaki açıdan doğru olmayan icatlar.

- Mikrobiyolojik çalışmalar ya da bu çalışmalar neticesinde geliştirilen ürünler hariç tutulmak ile birlikte, bitki ve hayvan çeşitleri ve bunların üretimi ile ilgili biyolojik çalışmalar.

- İnsan ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilecek olan tüm tıbbi müdahale gereçleri.

- İnsan vücudunda keşfedilen parçalardan her biri.

- İnsan ve hayvan klonlama çalışmaları, insan embriyosunun ticari şekilde aktarılması.

Marka

Bir marka sadece ve sadece tescil edilerek muhafaza edilebilir. Bir markayı korumanın başka bir yolu yoktur. (Yavan, 2017: 24)

Markanın korunması ile ilgili bir sınır yoktur. Yalnızca on yılda bir yenilenmesi gerekmektedir.

Tasarım

Ticari Sır — Know how

İşletmeler fikri hakları ile ilgili çalışmalar yürütürken bu hakları ticari sır olarak değerlendirip değerlendirmeyecekleri noktaları belirlemelidirler.

Ticari sırları korumak birtakım avantajlar sağlar. İşletmelerin elde ettiği ticari sır, halka açık olmak zorunda değildir.

Bununla birlikte işletmeler bu bilgileri saklamak için bir takım önlemler almak ve bu bilgileri iyi bir şekilde korumak için gerekli maliyetleri üslenmek zorundadır.

Know how, genellikle sanayi ile entegre olabilen, tecrübe ya da yetenek ile kazanılan verilerdir. Bir şirket satılacaksa, genellikle içerisinde bulunan know how ile birlikte satılır.

Yeni bitki çeşitleri ve ıslahçı hakları

Telif Hakları

Girişimcilerin Vergisel Yükümlülükleri

Girişimcilerin üstlendikleri birtakım sorumluluklar vardır. Bu sorumluluklar şöyledir:

- Bildirimler

- Defter tutma

- Belgeler

- Muhafaza ve ibraz

- Beyanname verme (Kalmış, 2006: 138)

Bildirimler

- İşe Başlama

- Adres Değişikliğini Bildirme

- İş Değişikliğini Bildirme

- İşi Bırakmayı Bildirme

- Defter Tutma

Belgeler

Bir girişimcinin gerçekleştirdiği işlemlere bakıldığında yerine getirmesi zorunlu olan bazı belgeler şunlardır:

- Fatura

- Perakende satış vesikaları

- Taşıma irsaliyesi

- Müstahsil Makbuzu

- Yolcu listeleri

- Serbest meslek makbuzu

- Adisyon

- Reçete

- Günlük müşteri listeleri

- Ücret bordrosu

- Gider pusulası

- Dekontlar

- Sigorta poliçesi

- Ambar tesellüm fişi

Muhafaza ve İbraz

Beyanname Verme

- Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

- Kurumlar Vergisi Beyannamesi

- Katma Değer Vergisi Beyannamesi

- Muhtasar Beyanname (Kalmış, 2006: 140)

Sonuç

Hakları koruma altında tutulan girişimcilerin de bir takım sorumlulukları vardır. Güvenli bir ortamda kazanç elde eden girişimciler, vergi otoritelerine karşı vergi vermekle yükümlüdürler. Girişimcilerin yaptıkları işlerin, düzenli bir ticari ortam oluşması adına, kayıt altında tutulması ve düzen sağlayıcılar tarafından bilinmesi gerekmektedir. Girişimciler, gerçekleştirdikleri faaliyetlerin belgelerini bulundurmakla yükümlüdürler.

Kaynakça

2- Kalmış H., (2006), Girişimcilerin Vergisel Yükümlülükleri Ve Cezaları, Girişimcilere Öneriler

3- Aydın R., (2006), Girişimci, Girişimcilik Kavramları Ve Başarılı Girişimcilik Özellikleri, Girişimcilik Ve Kalkınma Dergisi

4- Yavan N. (2017), Fikri Sınai Mülkiyet Hakları Ve Başvuru Süreçleri El Kitabı

5- Tağ M. N., (2019), Yenilikçi Girişimciliğin Bireysel ve Kurumsal Dinamikleri: Çok-Düzeyli Analiz, İşletme Araştırmaları Dergisi

Entrepreneur. Master’s Degree: Entrepreneurship konakakademi.com

Entrepreneur. Master’s Degree: Entrepreneurship konakakademi.com