Etik Liderlik

Etik kavramı Yunanca dilindeki “ethos” kelimesinden gelmektedir. Ethos alışkanlık, töre gibi anlamlara gelmektedir. Çünkü bireylerin toplum içindeki davranışlarını belli bir töreye, alışkanlığa, geleneğe bağlı olarak sürdürmesi beklenirdi. Doğru olarak kabul edilen bu tutumun da alışkanlık haline gelmesi gerekirdi.

Liderlik ve Etik Liderlik

Liderlik

Lider kavramı geçmişten bugüne kadar gelmiş ve birden çok kez tanımlanmış bir kavramdır. Liderliği genel anlamda tanımlamak istersek; örgütün amaçlarını gerçekleştirmek için toplulukları etkilemek, yönlendirmek ve peşinden sürüklemektir.

Liderlik Tipleri

Lider türleri üç ana başlık altında toplayabiliriz: Demokratik lider, otokratik lider, tam serbestlik tanıyan lider

Demokratik Lider

Her türlü karar verme işleminde ekibin diğer üyelerinin fikrini alarak onlarla tartışmaya açarak gerçekleştiren lider türüdür. Bu sebeple bu lider türüne demokratik ve katılımcı lider de denilmektedir. Ekip içinde yardımlaşma ortamı hakimdir. Ekibin diğer üyeleri karar alma konusunda fikir sunmak için cesaretlendirilirler. Demokratik bir çalışma ortamı yaratılmış olur. Negatif özellik olarak, bu tip lidere sahip bir ekipte karar mekanizması yavaşlayabilmektedir.

Otokratik Lider

Bu lider türünün diğer ismi otoriter liderdir. Otorite ve hakimiyet tek bir kişide, sadece liderin elindedir. Bu liderlik türünün hakim olduğu bir yerde negatif durumlar ortaya çıkabilmektedir çünkü iletişim de negatif durumdadır. Sadece ekip liderinin yani otoritesinin yapılmasını istediği şeyleri iletmesi üzerine kurulu bir iletişim söz konusudur.

Tam Serbestlik Tanıyan Lider

Bu liderin hakim olduğu bir ekipte liderin yönetici vasıflarına sahip olmasının çok da bir anlamı bulunmamaktadır. Ekiptekilerin en doğru yolu bulması, verimli şekilde çalışması tamamen liderin altındaki kişilere bırakılmıştır. Her çalışan kendi planlaması dahilinde çalışmaktadır.

Liderlik Yaklaşımları

Liderlik yaklaşımları 3 ana başlık altında incelenebilir.

Özellikler Yaklaşımı

Bu yaklaşım türünde liderlerin farklı özelliklere sahip olabileceği incelenmektedir. Bu özellikler kişinin kilo, boy gibi fiziksel özellikleri, kişilik özellikleri, belli ahlak ve etik değerleri olması gibi belirlenebilir. Bu özelliklere sahip olması lideri diğerlerinden ayıran özelliklerdir.

Davranışsal Yaklaşım

Bu yaklaşım türünü özelliklerden ayıran liderin başarılı olmasını sağlayan onu ayırıcı davranışlarından oluşmaktadır. Liderin başarılı olması onun davranışlarıyla ortaya konur.

Durumsal Yaklaşım

Bu yaklaşım türünde liderlik ve liderlik özellikleri duruma göre değişebilmektedir. Hangi şartlar ve durum söz konusu ise lider de ona göre davranır ve o özelliklerni ortaya koyar. (Durukan, 2018)

Etik Liderlik

Etik liderlik, etik kavramı tanımında belirtilen değerlere uygun davranmak halini benimseyerek eylem alan lider şeklidir. Liderin, iyi bir karaktere sahip olma durumudur. Etik lider, doğru değerlere sahip olmalı; onu takip edenlere örnek olmalıdır. Dürüst, güvenilir, adil ve şefkatli lider, etik bir liderdir. Etik lider adaletli olmaya, dürüst olmaya, tarafsız ve güvenilir olmaya dikkat eder.

1- İklimsel Etik

Örgütte etik bir iklim oluşturmaktır. Örgüt üyelerinde etik davranışlar oluşturabilecek ortamın sağlanmasıdır. Bir ekibin davranışları, tutumları ve değer anlayışı iklimsel etiği oluşturmaktadır. Ekibin planı, amacı, kültürel yapısı etik değerlere uygun olmalıdır. “Örgütlerde rastlanan etik iklimler en azdan çoğa doğru ahlaka aykırılık, yasallık, tepkisellik, yükselen etik ve geliştirilmiş etiktir (Akdoğan & Demirtaş, 2014)” (Durukan,2018)

2- İletişimsel Etik

Etik bir lider, iletişime açık ve dinlemeyi bilen liderdir. Liderin, kurumdaki iletişim becerileri ne kadar güçlü olursa, problemler de aynı hızda çözüme kavuşur. Ekip içindeki iletişim özellikle lider ve diğer bireyler arasında doğru bir köprü kurulabilmesi için iletişim çok önemlidir. Dürüst ve şeffaf ilkeler nezdinde kurulan bir iletişim ekip içinde işlerin etik amaca göre yürütülmesine fayda sağlayacaktır. Lider ekipteki diğer fertlere iyi örnek olmalıdır. Ekip ile uyumlu ve etik ilkelere göre çalışarak iyi bir model oluşturmalıdır.

3- Davranışsal Etik

Etik lider, söyledikleri ve davranışları birbiri ile uyumlu olan liderdir. Örgütteki davranışları ile çalışanlar üzerinde güven duygusu oluşturur ve örnek olur. Ekip liderinin davranışları, gösterdiği tavır ekibin diğer bireylerini de etkilemektedir. Liderin alacağı her türlü doğru ve yanlış kararlar ekibin diğer bireylerine örnek teşkil etmektedir. Bu sebeple liderin etiğe uygun olan davranışlar sergilemesi önemlidir. Liderin ekip gözündeki konumu da buna göre şekillenmektedir.

4- Karar Vermede Etik

Bir lider, karşılaştığı sorunu etik ve ahlaki bir şekilde çözdüğünde, çalışanlar tarafından etik lider olarak tanımlanacaklardır.

Karar Verme ve Etik Karar Verme

Karar verme, tüm yönetim süreçlerinin ve işletme faaliyetlerinin temelinde yer alır. İyi bir karar, kesinlikle tesadüf değildir. Karar verme, içinde; amaçlı, sistematik ve stratejik bir düşünme sürecini barındırır.

Etik Karar Verme Süreci

Etik karar verme süreci, karar vericiler için kararların etik değerler çerçevesinde alındığı bir döngüdür. Karar vericiler için etik karar verme sürecinin yedi aşaması vardır:

Eyleme Geçmeden Önce Düşünmek

Etik bir şekilde karar vermenin ilk aşaması, problemi detaylı bir şekilde düşünmektir. Bu sayede sağlıklı bir analiz ortamı gelişecektir.

Sorunların Tanımlanması

Karar verici bu basamakta ne gibi problemlerle karşı karşıya olduğunu tespit etmelidir.

Gerçekleri Bilmek

Yeterli ve geçerli bilgilerin göz önüne alındığı aşamadır.

Alternatifleri Geliştirmek

Bu aşamada, ulaşılmak istenen hedef açık bir biçimde belirlenerek, ilgili seçenekler oluşturulmalıdır.

Eylemin Sonuçlarını Göz Önüne Almak

Verilecek kararların ne gibi etkileri olacağı tespit edilir. Bu aşamada karar verici, kendine şu soruları sormalıdır:

Eğitimde Etik

Her kurumda olduğu gibi eğitim alanında da etik değer ihtiyacı hissedilir ve bu değerler ile ilgili problemler ile karşılaşılır. Bu gibi durumlarda yine diğer kurumlardaki etik kavramlar geçerlidir. Kişilerin duyguları, rasyonellikleri ve sosyal durumları, etik bilinç üzerinde oldukça etkilidir. (Shapiro & Stefkovich, 2011:55)

Sosyal Öğrenme Teorisi

Sosyal öğrenme teorisi, bir liderin kişisel özelliklerine ve kararlarına göre neden etik bir lider olarak tanımlandığını açıklamaktadır. Sosyal öğrenme teorisi bu durumu şöyle açıklar; bir lider, onu takip edenler tarafından etik bir lider olarak tanımlanması için, dikkat çekici ve karakter bakımından güvenilir bir rehber olmalıdır.

Karar Vermek

Bu basamakta karar verici, seçenekler arasından seçim yapmaktadır.

Gözden Geçirmek ve Değerlendirmek

Verilen kararlar uygulanmaya başlamadan, sonuçlarını kesin bir şekilde değerlendirmek mümkün değildir. Kararların uygulanma aşamasında problemler ile karşılaşılıyor ve sonuçlar istenilen düzeyde değilse, kararlar durdurulup düzenlenebilir ya da diğer seçenekler gözden geçirilmelidir.

Etik Karar Vermede Kullanılan Yaklaşımlar

Sonuç

Bireyler, hayatlarının her bölümünde çeşitli kararlar verirler. Bir lider de çoğu zaman kararlar almak zorundadır. Bu kararları alırken de; doğru, ahlaki ve etik olmak zorundadır. Etik bir lider olma ve etik kararlar alma durumu, farklı perspektifler ile birlikte incelenmiştir.

KAYNAKÇA

1. Kaya Erten, Z , Bayraktar, E , Açmaz, G . (2017). Etik ve Etik Liderlik. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi , 4 (1) , 62–68 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/erusaglik/issue/28766/307889

Entrepreneur. Master’s Degree: Entrepreneurship konakakademi.com

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store